Rhanbarth yn uno i fynd i'r afael â niwed cynyddol cocên

20 Mai 2026

Mae cocên wedi'i ganfod mewn nifer sylweddol o farwolaethau sy'n gysylltiedig â chyffuriau ar draws Sir Gaerfyrddin, Ceredigion a Sir Benfro dros y 12 mis diwethaf.

Mae timau rheng flaen hefyd wedi nodi cynnydd mewn achosion o drais, ymddygiad ymosodol a chyfranogiad mewn cyfiawnder troseddol ymhlith pobl sy'n cael cymorth cyffuriau ac alcohol. Hefyd, mae data a gasglwyd gan Heddlu Dyfed Powys yn dangos mai cocên yw eu hail gyffur a atafaelwyd fwyaf ac mae'n parhau i gael ei ddefnyddio'n helaeth mewn amrywiol leoliadau.

Mewn ymateb, daeth Bwrdd Cynllunio Ardal Dyfed â chynrychiolwyr o feysydd iechyd, plismona, gwasanaethau a gomisiynwyd, gwasanaethau cymdeithasol a sefydliadau cymunedol ynghyd i ddeall maint y broblem yn well a chytuno ar gamau gweithredu ar y cyd.

Agorodd Tîm Cyffuriau ac Alcohol Cymunedol Hywel Dda yr uwchgynhadledd gyda throsolwg o dueddiadau defnyddio sylweddau sy'n dod i'r amlwg, ac yna Heddlu Dyfed Powys yn rhannu gwybodaeth gorfodi ac Iechyd Cyhoeddus Cymru yn darparu persbectif cenedlaethol ar ddefnyddio symbylyddion.

Amlinellodd arbenigwyr clinigol effaith cocên ar wasanaethau mamolaeth, trosglwyddo firysau a gludir yn y gwaed, diwylliant ymarfer corff a'r economi nos. Daeth y diwrnod i ben gyda hyfforddiant lleihau niwed a thrafodaethau grŵp yn canolbwyntio ar gryfhau atal, llwybrau triniaeth a chymorth cymunedol ar draws y rhanbarth.

Dywedodd Steve Reynolds, GCAD – Gwasanaeth Cyffuriau ac Alcohol Dyfed - Barod (agor mewn dolen newydd):

“Mae DDAS wedi’u calonogi’n fawr gan lwyddiant yr uwchgynhadledd cocên hon. Mae niwed sy’n gysylltiedig â chocên yn gymhleth ac yn esblygu, a thrwy gydweithio a deialog agored gallwn ymateb yn effeithiol.

“Atgyfnerthodd yr uwchgynhadledd bwysigrwydd lleihau stigma, ehangu mynediad at gymorth, a sicrhau bod pobl sy’n defnyddio ein gwasanaethau yn derbyn gofal tosturiol sy’n canolbwyntio ar y person. Rydym yn parhau i fod wedi ymrwymo i weithio gyda phartneriaid i ddatblygu camau gweithredu ymarferol sy’n gwella canlyniadau i unigolion, teuluoedd a chymunedau.”

Dywedodd yr Uwcharolygydd Ditectif Gareth Roberts o Heddlu Dyfed Powys:

“Roedd yn bleser cynnal y digwyddiad gwerthfawr hwn yn Heddlu Dyfed Powys. Fel heddlu, rydym wedi ymrwymo i weithio mewn partneriaeth i wella iechyd, lles a diogelwch ein cymunedau wrth i ni weithio’n galed i leihau’r risg o niwed sy’n gysylltiedig â chyffuriau.”

Dywedodd Craig Jones, Rheolwr Atal a Gwella Iechyd y Boblogaeth Hywel Dda:

“Mae’r uwchgynhadledd hon yn nodi dechrau ymdrech ranbarthol gydlynol i leihau niwed, gwella canlyniadau a chryfhau cymorth i unigolion, teuluoedd a chymunedau yr effeithir arnynt gan ddefnyddio cocên. Bydd partneriaid nawr yn cydweithio i fynd i’r afael ag argaeledd, lleihau risg a mynediad at gymorth.”

Os ydych chi neu rywun rydych chi'n ei adnabod yn profi problemau gyda chamddefnyddio sylweddau, neu os hoffech chi gael rhagor o wybodaeth am y Tîm Cyffuriau ac Alcohol Cymunedol, ewch i: biphdd.gig.cymru/cyffuriau-ac-alcohol/ (agor mewn dolen newydd)