Bwrdd Iechyd i benderfynu ar fodel i'r dyfodol ar gyfer naw gwasanaeth clinigol

Bydd Bwrdd Iechyd Prifysgol Hywel Dda yn cynnal cyfarfod bwrdd eithriadol ar 18 a 19 Chwefror 2026 i ystyried y model i’r dyfodol ar gyfer naw gwasanaeth sydd wedi'u cynnwys yn y Cynllun Gwasanaethau Clinigol.

Yn ddiweddar, ymgynghorodd y Bwrdd Iechyd â'i gymunedau ar opsiynau ar gyfer newid mewn gofal critigol, dermatoleg, llawfeddygaeth gyffredinol frys, endosgopi, offthalmoleg, orthopedeg, strôc, radioleg ac wroleg. Nod yr opsiynau yw mynd i'r afael â gwendidau gwasanaethau, gwella safonau a lleihau amseroedd aros i bobl sydd angen diagnosis a thriniaeth.

Dywedodd Mark Henwood, Cyfarwyddwr Meddygol Gweithredol: "Rydym yn gwybod bod y gwasanaethau hyn yn fregus ac ni allant barhau fel y maent. Mae ein timau clinigol wedi'u gwasgaru ar draws sawl safle ac mae recriwtio yn broblem ar draws y GIG. Mae angen cynnal a chadw parhaus ar ein hysbytai, gyda rhai rhannau yn agosáu neu'n cyrraedd diwedd eu hoes arfaethedig. Mae angen i ni wneud penderfyniadau ar y newidiadau sydd eu hangen i fynd i'r afael â'r gwendidau hyn fel y gall ein gwasanaethau barhau igodi safonau a diwallu anghenion ein poblogaeth i’r dyfodol."

Rydym bellach wedi cael yr adroddiad ymgynghori annibynnol a baratowyd gan Opinion Research Services (ORS) ac mae ar gael i'w ddarllen ar wefan y Bwrdd Iechyd (yn agor mewn dolen newydd). Mae'r adroddiad yn crynhoi'r adborth o'r ymgynghoriad cyhoeddus, gan gynnwys mwy na 4,000 o ymatebion holiadur ochr yn ochr â safbwyntiau a gasglwyd mewn digwyddiadau cyhoeddus, cyfarfodydd staff a sesiynau rhanddeiliaid. Yn ogystal, mynychodd dros 4,000 o bobl ddigwyddiadau a chyfarfodydd y Bwrdd Iechyd yn ystod yr ymgynghoriad i rannu eu barn.

Yn ei gyfarfod ym mis Chwefror, bydd y Bwrdd yn ystyried yr adroddiad ymgynghori ochr yn ochr ag ystod eang o wybodaeth arall. Mae hyn yn cynnwys trosolwg o'r hyn sydd wedi newid ers i'r Papur Materion gael ei gyhoeddi ym mis Mawrth 2024. Mae'r Papur Materion yn nodi'r heriau sy'n wynebu'r naw gwasanaeth clinigol a pham roedd angen newid. Mae'r diweddariad yn dwyn ynghyd y wybodaeth ddiweddaraf am wydnwch gweithlu a gwasanaethau, cyflwr ystadau, pwysau gweithredol, gweithio rhanbarthol, safonau clinigol newydd a sut mae gwasanaethau yn cysylltu â'i gilydd.

Bydd y Bwrdd hefyd yn adolygu asesiadau effaith wedi'u hadnewyddu. Mae asesiadau effaith yn esbonio effeithiau tebygol newidiadau ar bobl, gwasanaethau a'r amgylchedd, a sut y gellid lleihau unrhyw effeithiau negyddol. Mae'r rhain yn cynnwys Asesiadau Effaith ar Gydraddoldeb, sy'n ystyried sut y gallai newidiadau effeithio ar bobl sydd â nodweddion gwarchodedig ac anghenion y Gymraeg, ac Asesiadau Effaith ar Ansawdd, sy'n ystyried effeithiau posibl ar ddiogelwch, effeithiolrwydd a phrofiad cleifion. Bydd effeithiau cynaliadwyedd iechyd, amgylcheddol a hinsawdd hefyd yn cael eu hystyried, ochr yn ochr â dadansoddiad trafnidiaeth ar gyfer trosglwyddiadau brys a chludiant cleifion nad ydynt yn argyfwng, ac asesiadau rhaglenni ar gyfer cyfalaf, gweithlu a chyllid.

Fel rhan o'r broses o wneud penderfyniadau, bydd cynigion yn cael eu hasesu ynghylch a ydynt yn gynaliadwy yn glinigol, yn gyflawnadwy, yn hygyrch, yn cyd-fynd â strategaeth hirdymor y Bwrdd Iechyd, ac yn gynaliadwy yn ariannol. Mewn rhai opsiynau, efallai y bydd angen i'r Bwrdd wneud penderfyniadau dros dro sy'n gofyn am ymgysylltu pellach neu wybodaeth ychwanegol cyn cytuno ar opsiwn terfynol. Bydd y Bwrdd hefyd yn ystyried sut y gellir gweithredu'r newidiadau ac a fydd angen i hyn fod mewn camau, dros amser.

Mae'r Bwrdd Iechyd wedi gweithio gydag arweinwyr clinigol i ddatblygu opsiynau, ac mae adborth ymgynghori yn rhan hanfodol o'r broses hon. Ochr yn ochr â'r opsiynau yr ymgynghorwyd arnynt, bydd y Bwrdd hefyd yn ystyried syniadau amgen a gynigiwyd yn ystod yr ymgynghoriad. Bydd penderfyniadau yn ystyried yr holl wybodaeth hon, gan gynnwys yr hyn y mae pobl wedi'i ddweud wrthym, tystiolaeth glinigol, a dadansoddiad ategol fel data cleifion, mewnwelediadau teithio, ac asesiadau effaith.

Dywedodd Dr Neil Wooding, Cadeirydd Bwrdd Iechyd Prifysgol Hywel Dda: "Diolch i bawb a rannodd eu barn yn ystod yr ymgynghoriad. Bydd y Bwrdd yn ystyried adroddiad ymgynghori annibynnol ORS yn ofalus ochr yn ochr â'r dystiolaeth ddiweddaraf ac asesiadau effaith.

"Mae'r adroddiad ymgynghori yn darparu sylfaen bwysig i'n trafodaethau, ond mae'n un o nifer o ffactorau y mae'n rhaid i ni eu hystyried. Mae gennym gyfrifoldeb i ystyried adborth y cyhoedd ynghyd â thystiolaeth glinigol, ystyriaethau gweithlu, heriau cynaliadwyedd a'r angen am wasanaethau i fodloni'r safonau uchaf posibl. Wrth i ni symud i'r cam nesaf, mae'n hanfodol bod y penderfyniadau a wnawn er budd ein holl gymunedau ar draws Hywel Dda a'r ardaloedd cyfagos.

"Rhaid i ni hefyd sicrhau bod ein penderfyniadau yn darparu gwerth cyhoeddus clir ac yn cefnogi'r canlyniadau gorau posibl i gleifion. Fel Bwrdd Iechyd, mae gennym gyfrifoldeb statudol i ddarparu'r gwasanaethau gorau posibl i'n cymunedau, a rhaid i unrhyw benderfyniadau a wnawn gefnogi'r cyfrifoldeb hwnnw heb osod cynsail di-fudd ar gyfer y dyfodol.

"Bydd y penderfyniadau hyn yn siapio ein gwasanaethau ar gyfer y tymor hwy, felly mae'n hanfodol ein bod yn cymryd yr amser sydd ei angen i ddod i gasgliadau gwybodus a chytbwys. Yn anad dim, mae'n rhaid i ni sicrhau bod y gwasanaethau rydyn ni'n eu darparu yn diwallu anghenion pobl, nawr ac i’r dyfodol."

Cynhelir cyfarfod eithriadol y Bwrdd dros ddau ddiwrnod, ddydd Mercher 18 a dydd Iau 19 Chwefror 2026. Bydd hyn yn rhoi'r amser sydd ei angen ar aelodau'r Bwrdd i adolygu'r dystiolaeth, deall y cysylltiadau rhwng gwasanaethau, nodi a oes angen rhagor o wybodaeth a dod i benderfyniadau sy'n gwasanaethu ein cymunedau orau.

Dywedodd Lee Davies, Cyfarwyddwr Gweithredol Strategaeth a Chynllunio: "Mae'r Cynllun Gwasanaethau Clinigol yn ymwneud â chryfhau gwasanaethau a gwella canlyniadau. Mae adborth cymunedol ac adborth staff yn ein helpu i ganolbwyntio ar yr hyn sy'n bwysicaf i bobl, tra bod asesiadau rhaglenni yn dangos beth sy'n ymarferol ac yn ddiogel i'w gyflawni. Gyda'n gilydd, byddwn yn nodi newidiadau y gallwn eu gwneud nawr, y rhai sydd angen cynllunio mwy manwl, a lle mae ymgysylltu pellach yw'r cam nesaf cywir."

Gallwch ddarllen mwy am y Cynllun Gwasanaethau Clinigol, gan gynnwys adroddiad ymgynghori llawn ORS yma: Cynllun gwasanaethau clinigol - Bwrdd Iechyd Prifysgol Hywel Dda (yn agor mewn dolen newydd) 

Bydd cyfarfod y Bwrdd Eithriadol yn cael ei ddarlledu ar-lein. Bydd papurau'r Bwrdd a dolen i'r cyfarfod ar gael ar wefan y Bwrdd Iechyd wythnos ymlaen llaw: Eich bwrdd iechyd - Bwrdd Iechyd Prifysgol Hywel Dda (yn agor mewn dolen newydd)