Mentrau newydd i fynd i'r afael â'r cynnydd mewn defnydd o gyffuriau sy'n gwella delwedd ledled gorllewin Cymru

05 Chwefror 2026

Mae Bwrdd Iechyd Prifysgol Hywel Dda (BIP) wedi lansio cyfres o ymyriadau wedi'u targedu mewn ymateb i gynnydd pryderus mewn tueddiadau defnyddio sylweddau ar draws y rhanbarth.

Mae ein data cyfnewid nodwyddau yn dangos bod y defnydd o nodwyddau ar gyfer Cyffuriau sy'n Gwella Delwedd a Pherfformiad (IPEDs) wedi cynyddu'n sylweddol dros y ddwy flynedd ddiwethaf. Mae pryder penodol hefyd wedi bod y defnydd cynyddol o Fodiwlyddion Derbynyddion Androgen Dethol (SARMs), sy'n anghyfreithlon i'w gwerthu yn y DU ond sy'n parhau i fod ar gael trwy sianeli ar-lein.

Gan weithio mewn partneriaeth â GCAD – Gwasanaeth Cyffuriau ac Alcohol Dyfed - Barod (agor mewn dolen newydd) a Choices (gwasanaeth defnyddio sylweddau i bobl ifanc), nododd tîm Atal a Gwella Iechyd y Boblogaeth Hywel Dda gynulleidfaoedd allweddol yr effeithir arnynt gan y duedd hon, gan gynnwys pobl ifanc a selogion iechyd a ffitrwydd.

I fynd i'r afael â'r materion hyn, lansiodd Hywel Dda a DDAS ddwy fenter:

• Gweithdai addysgol i bobl ifanc, gan ganolbwyntio ar y risgiau a'r effeithiau iechyd hirdymor o ddefnyddio sylweddau sy'n gwella delwedd yn ystod datblygiad corfforol.
• Cefnogaeth well i unigolion sydd eisoes yn cymryd rhan mewn diwylliant ffitrwydd, gan gynnig ymyriadau iechyd wedi'u teilwra a strategaethau lleihau niwed.

Mae'r ymdrechion hyn wedi helpu unigolion i ddeall yn well y gefnogaeth a'r gwasanaethau sydd ar gael iddynt, gan gynnwys profi testosteron, citiau profi, cyngor lleihau niwed ynghyd â lle disylw a chroesawgar ar gyfer cefnogaeth gyfrinachol.

Yn ystod adborth a gasglwyd gan DDAS, dywedodd defnyddiwr gwasanaeth:

“Roedd y clinig galw heibio ar gyfer fy mhrawf gwaed yn gyfleus iawn. Cefais fy ngweld yn eithaf cyflym a chefais drafodaeth lawn o'r gwasanaethau a ddarparwyd. Roedd y staff yn wybodus iawn ac yn gwneud i mi deimlo'n gyfforddus drwy'r amser. Cefais fy nghanlyniadau yn ôl yn gyflymach nag y disgwyliwyd a threfnwyd ymgynghoriadau dilynol yn gyflym iawn os oedd angen. Yn bendant gwasanaeth gwych yr wyf eisoes wedi'i argymell i eraill sydd bellach wedi defnyddio'r clinig.”

Mae'r tîm hefyd wedi cydweithio â lleoliadau hamdden, chwaraeon a ffitrwydd ledled y rhanbarth, gan ymgysylltu'n uniongyrchol â dros 100 o unigolion trwy 5 sesiwn allgymorth. Yn ogystal, mae 12 aelod o staff DDAS wedi cwblhau hyfforddiant arbenigol IPED Iechyd Cyhoeddus Cymru, gan gryfhau gallu'r gwasanaeth i ymateb i'r her iechyd cyhoeddus sy'n dod i'r amlwg hon.

Dywedodd Rachel Wilson, Rheolwr Teuluoedd Cydnerth yn Choices:

“Rydym yn falch o weithio ochr yn ochr â Hywel Dda i sicrhau bod pobl sy'n defnyddio IPEDs yn cael eu parchu ac nid eu barnu. Mae'r mentrau hyn yn ein helpu i gyrraedd unigolion nad ydynt efallai wedi ystyried cael cymorth o'r blaen.”

Dywedodd Craig Jones, Rheolwr Atal a Gwella Iechyd y Boblogaeth yn Hywel Dda:

“Mae'r gwaith hwn yn ymwneud â chwrdd â phobl lle maen nhw. Drwy wrando ac ymateb gyda thrugaredd a gofal sy'n seiliedig ar dystiolaeth, rydym yn gwneud gwahaniaeth gwirioneddol ym mywydau'r rhai yr effeithir arnynt gan ddefnyddio IPED.”

Dywedodd Dr Ardiana Gjini, Cyfarwyddwr Gweithredol Iechyd Cyhoeddus yn Hywel Dda:

“Mae'r mentrau hyn yn adlewyrchu dull rhagweithiol, cydweithredol o ymdrin â heriau iechyd sy'n dod i'r amlwg ac yn dangos ymroddiad y Bwrdd Iechyd i arloesi wrth amddiffyn ein poblogaeth rhag peryglon iechyd a gwella darpariaeth gofal.”

Os hoffech gael rhagor o wybodaeth, gallwch gysylltu â DDAS ar 03303 639997 i archebu apwyntiad.