Scabies: Cwestiynau cyffredin
Beth yw scabies?
Mae scabies yn gyflwr croen cyffredin a thrinadwy a achosir gan widdon bach. Fel arfer mae'n achosi brech cosi, yn aml yn waeth yn y nos.
Mae scabies yn cael ei ledaenu'n bennaf trwy gyswllt croen agos hir. Mae bod yn yr un ysgol, lleoliad gofal plant, canolfan hamdden, clwb chwaraeon neu leoliad cymunedol yn annhebygol o ledaenu scabies.
Gall scabies effeithio ar unrhyw un ac nid yw'n arwydd o hylendid gwael. Dylid trin pobl yr effeithir arnynt gydag urddas a heb stigma.
Sut mae scabies yn lledaenu?
Mae scabies fel arfer yn cael ei drosglwyddo trwy gyswllt croen i groen hir, megis rhwng:
- Aelodau’r cartref
- Cysylltiadau agos â'r teulu
- Pobl sy'n darparu gofal personol ymarferol
Nid yw scabies fel arfer yn cael ei ledaenu trwy gyswllt byr dyddiol, gan gynnwys:
- Ysgwyd llaw yn fyr
- Eistedd wrth ymyl rhywun
- Pasio rhywun mewn coridor
- Mynychu'r un ysgol neu gyfleuster hamdden
- Defnyddio'r un pwll nofio neu gyfleuster chwaraeon
Symptomau
Edrychwch am:
- Brech cosi
- Cosi sy'n waeth yn y nos
- Smotiau bach neu linellau ar y croen
- Symptomau tebyg mewn aelodau agos o'r aelwyd
Gall symptomau gymryd sawl wythnos i ymddangos ar ôl dod i gysylltiad.
Beth ddylwn i ei wneud os ydw i'n meddwl bod gen i neu fy mhlentyn scabies?
- Gofynnwch am gyngor gan eich meddyg teulu, fferyllydd neu weithiwr gofal iechyd proffesiynol.
- Dilynwch gyfarwyddiadau triniaeth yn ofalus.
- Osgoi cyswllt croen i groen hir nes bod y driniaeth wedi dechrau.
- Osgoi rhannu dillad, tywelion neu ddillad gwely cyn triniaeth.
- Rhoi gwybod i sefydliadau perthnasol os gallai cyswllt agos fod wedi digwydd.
Ysgolion, Gofal Plant a Lleoliadau Cymunedol
A all plant fynychu'r ysgol?
Gallant. Ar ôl i'r driniaeth gyntaf gael ei chwblhau, gall plant fel arfer ddychwelyd i'r ysgol neu ofal plant os ydynt fel arall yn iach.
A oes angen i ysgolion gau?
Na. Nid yw un achos fel arfer yn gofyn am gau neu ganslo gweithgareddau.
A oes angen triniaeth ar bawb?
Na. Nid yw bod yn yr un ysgol, ystafell ddosbarth, gweithle neu gyfleuster hamdden yn gwneud rhywun yn gyswllt agos.
A oes angen glanhau uwch?
Nagoes, fel arfer. Mae glanhau arferol yn gyffredinol yn ddigonol oni bai bod cyngor penodol yn cael ei ddarparu.
A all canolfannau hamdden a chyfleusterau cymunedol aros ar agor?
Gallant. Gall cyfleusterau a gweithgareddau barhau fel arfer.
Dillad, tywelion a dillad gwely
Os oes angen triniaeth:
- Golchwch ddillad, tywelion a dillad gwely a ddefnyddiwyd yn ddiweddar ar 60°C neu uwch lle bo'n bosibl.
- Gellir selio eitemau na ellir eu golchi mewn bag am o leiaf dridiau.
- Defnyddiwch ddillad glân, tywelion a dillad gwely ar ôl triniaeth.
Nid oes angen diheintio adeiladau cyfan na gwaredu eiddo.
Pryd i ofyn am gyngor?
Gofynnwch am gyngor gofal iechyd os:
- Rydych chi neu'ch plentyn yn datblygu brech cosi anesboniadwy.
- Mae sawl aelod o'r aelwyd yn datblygu symptomau.
- Mae symptomau'n parhau neu'n gwaethygu ar ôl triniaeth.
- Rydych wedi cael eich adnabod fel cyswllt agos.
I gael diagnosis a chyngor triniaeth, cysylltwch â'ch meddyg teulu, fferyllydd neu weithiwr gofal iechyd proffesiynol.