1.270 Daeth hygyrchedd ieithyddol a diwylliannol i'r amlwg fel pryder sylweddol i gleifion Cymraeg eu hiaith, os bydd gwasanaethau yn cael eu symud i ardaloedd lle nad yw'r iaith yn cael ei siarad yn eang. Er enghraifft, crybwyllwyd Ysbyty Bronglais yn aml fel enghraifft o arfer da, gyda staff yn cael eu hystyried yn barod ac yn hyderus i ddefnyddio'r Gymraeg; tra bod profiadau yn Glangwili, Tywysog Philip, a Llwynhelyg yn aml yn cael eu disgrifio'n llai cadarnhaol o ran argaeledd y Gymraeg.
1.271 Yn y cyd-destun hwn, pwysleisiodd cyfranogwyr ar draws sawl dull ymgynghori bod gallu derbyn gofal drwy gyfrwng y Gymraeg yn hanfodol o safbwynt moesol a chyfreithiol: rhaid i Hywel Dda ystyried Safonau’r Iaith Gymraeg ym mhob agwedd ar ei ddarpariaeth gwasanaethau, a phwysleisiwyd yr angen i fodloni’r Safonau hyn. Dywedwyd y gallai esgeuluso effeithiau ar yr iaith Gymraeg effeithio'n negyddol ar brofiad y claf, cyfranogiad mewn gofal, a chanlyniadau iechyd. Ar ben hynny, dywedwyd bod teuluoedd yn aml yn gweithredu fel eiriolwyr yn Gymraeg; a gallai gorfod teithio pellteroedd teithio hirach olygu cael gwared ar y gefnogaeth hon.
1.272 Rhoddwyd llawer o sylwadau ynghylch effeithiau ar y Gymraeg, yn enwedig yng nghyd-destun gwasanaethau strôc. Pwysleisiodd cyfranogwyr, gan gynnwys y Gymdeithas Strôc, fod adsefydlu effeithiol - yn enwedig i'r rhai sydd â chyflyrau fel aphasia - yn gofyn am gyfathrebu yn yr iaith a ffefrir gan y claf, ac y dylai hyn gynnwys brysbennu, asesu, cydsynio, therapi, a chynllunio rhyddhau, a hynny wyneb yn wyneb ac yn ddigidol. Roedd hyn yn bryder arbennig i boblogaeth cleifion Bronglais, sydd â chyfran uchel o siaradwyr Cymraeg yn eu plith.
1.273 Ystyriodd rhai o'r ymatebwyr i'r holiadur hefyd natur groestoriadol, gan gysylltu anfantais ieithyddol ag oedran, bregusrwydd, anabledd ac ynysu gwledig - nodweddion sydd, o'u cyfuno, yn gwaethygu effeithiau cydraddoldeb i gleifion.
1.274 Roedd galwadau am Asesiad Effaith Pwrpasol Iaith Gymraeg pwrpasol a sicrwydd y byddai'r ddarpariaeth ddwyieithog yn cael ei chynnal a'i diogelu. Yn wir, dywedodd Cyngor Tref Aberystwyth yn benodol y dylai'r Bwrdd Iechyd gynnal egwyddorion Mesur y Gymraeg (Cymru) 2011 a Safonau'r Gymraeg drwy sicrhau ei fod bob amser yn gallu darparu 'cynnig gweithredol' o ofal cyfrwng Cymraeg, yn enwedig yn Bronglais.
1.275 Nodwn, er mai’r angen i ddiogelu’r ddarpariaeth iaith Gymraeg oedd y thema fwyaf amlwg ar draws y dulliau ymgynghori, fod rhai ymgyngoreion – yn enwedig yn yr holiadur ymgynghori – wedi dadlau bod gofynion yr iaith Gymraeg yn rhwystro recriwtio ac y gallent leihau ansawdd y gwasanaeth. Roedd pryderon cryf y gallai ‘Cymraeg yn cael ei ffafrio’ a gofynion iaith eraill ddigalonni ceisiadau gan glinigwyr tramor, yn enwedig arbenigwyr y mae prinder ohonynt. Gwnaed cymariaethau â defnyddio dehonglwyr ar gyfer ieithoedd eraill, gyda rhai pobl yn awgrymu y dylid trin y Gymraeg yn yr un modd mewn ardaloedd lle nad yw’r iaith yn cael ei siarad yn eang.
38 Mae Asesiadau Effaith ar Gydraddoldeb Hywel Dda i'w gweld yma: https://biphdd.gig.cymru/amdanom-ni/canolbarth-a-gorllewin-iachach/ymgynghoriad-cynlluniau-gwasanaethau-clinigol/dogfennau-ategol/