Darperir yr HSPSS ym mhob ardal awdurdod lleol yng Nghymru. Mae pob cynllun yn cyflogi un neu fwy o Ymarferwyr Cyn-ysgol Iach sy'n recriwtio ac yn cefnogi lleoliadau i ymgorffori ymagwedd lleoliad cyfan at iechyd a lles. Gall hyn gynnwys cymorth uniongyrchol i'r lleoliad yn ogystal â hyfforddiant ac achrediad.
Bydd y lleoliad gofal plant yn penodi eu harweinydd eu hunain, a fydd yn gweithio gyda'r ymarferydd HSPSS i gynllunio a gweithredu'r camau gweithredu a nodwyd. Wrth i’r lleoliadau symud ymlaen drwy’r cynllun, disgwylir i fesurau gwella iechyd gael eu hymgorffori yn niwylliant ac ethos y lleoliad o ddydd i ddydd er mwyn gwneud gwahaniaeth parhaol.
Nodau
- Hyrwyddo datblygiad hunan-barch cadarnhaol pob aelod o'r gymuned lleoliadau Cyn-ysgol yn weithredol
- Datblygu perthnasoedd da ym mywyd beunyddiol y lleoliad Cyn-ysgol
- Adnabod, datblygu a chyfathrebu ethos cadarnhaol sy'n hyrwyddo parch at bawb, ac agwedd gadarnhaol at iechyd, yr amgylchedd a'r gymuned
- Sicrhau bod pob plentyn yn cael y cyfle i elwa o heriau ysgogol a'r hawl i chwarae
- Manteisio ar bob cyfle i wella amgylchedd y lleoliad Cyn-ysgol
- Datblygu cysylltiadau da rhwng y lleoliad/cartref/cymuned a gweithgareddau a rennir
- Sicrhau bod lles emosiynol pob plentyn yn cael ei feithrin cyn gynted â phosibl
- Datblygu a gweithredu gweithgareddau a phrofiadau iechyd cydlynol
- Sefydlu cysylltiadau da gyda lleoliadau ac ysgolion cysylltiedig i sicrhau trosglwyddo esmwyth
- Datblygu'r lleoliad fel gweithle hybu iechyd gydag ymrwymiad i iechyd a lles yr holl staff
- Datblygu polisïau ac arferion cyflenwol cyson sy'n adlewyrchu agwedd gadarnhaol at iechyd a'r amgylchedd
- Datblygu partneriaethau gydag asiantaethau allanol priodol ac unigolion ar gyfer cyngor, a chefnogaeth weithredol ar gyfer hybu iechyd a chynllunio yn y lleoliad
- Sicrhau bod hawliau'r holl blant sydd yng ngofal y lleoliad yn cael eu parchu
- Sicrhau bod pob plentyn yn teimlo'n ddiogel, yn hapus ac yn cael ei gefnogi
- Sicrhau bod staff yn teimlo eu bod wedi'u grymuso i gynnig cyngor a chymorth perthnasol mewn perthynas ag iechyd a lles
Cynllun Cyn-ysgol Iach a Chynaliadwy Hywel Dda
Nod Cynllun Cyn-ysgol Iach a Chynaliadwy Hywel Dda yw hybu iechyd plant cyn oed ysgol, eu teuluoedd a’u gofalwyr ac mae’n cydnabod gwerth ymyriadau cynnar.
Mae’r cynllun wedi’i anelu at bob plentyn cyn oed ysgol ac mae’n cyrraedd plant ifanc drwy’r sefydliadau gofal plant y maent yn eu mynychu (meithrinfeydd, cylchoedd chwarae a gwarchodwyr plant) ar draws Sir Gaerfyrddin, Ceredigion a Sir Benfro, gan roi blaenoriaeth i weithio gyda’r lleoliadau hynny yn yr ardaloedd mwyaf difreintiedig.
Neilltuir Ymarferydd Cyn-ysgol i bob lleoliad ar y cynllun sy'n cefnogi'r lleoliadau.
Mae’r Cynllun Cyn-ysgol Iach yn cael ei weithredu a’i achredu mewn camau a elwir yn ‘gyfnodau’. Mae pob cam yn para tua blwyddyn. Rhaid i leoliadau weithio i ddatblygu a hyrwyddo 8 maes gweithredu penodol y cynllun.
- Cyfnod Rhagarweiniol Mae dull lleoliad cyfan yn cynnwys cynllunio rhaglenni iechyd sy'n gydgysylltiedig, yn gynhwysfawr ac yn flaengar, sydd o fudd i gymuned gyfan y lleoliad.
- Maeth ac Iechyd y Geg Adlewyrchu ymagwedd lleoliad cyfan at fwyd, maeth ac iechyd y geg, gan ymgorffori hybu diet cytbwys iach yn seiliedig ar ganllawiau cenedlaethol cyfredol ac arfer da mewn perthynas ag iechyd y geg.
- Gweithgarwch Corfforol / Chwarae Egnïol Bydd lleoliadau yn cefnogi ac yn hyrwyddo ystod eang o weithgareddau corfforol hygyrch a chwarae egnïol i blant a staff gan gynnwys mynediad i amgylcheddau chwarae a phrofiadau sy'n diwallu anghenion datblygiadol plant.
- Lles Emosiynol a Meddyliol gan gynnwys Perthnasoedd Adlewyrchu ethos y lleoliad a ddylai annog parch y naill at y llall a hybu lles meddyliol ac emosiynol, yn yr ystyr ehangaf, pawb sy'n gweithio ynddo. Mae hefyd yn amlygu pwysigrwydd datblygu perthnasoedd cadarnhaol ac felly'n ymdrin â rhai agweddau ar ddatblygiad personol. Bydd cymhwyso’r agwedd ragarweiniol a’r agwedd Lles Emosiynol a Meddyliol gan gynnwys perthnasoedd yn cefnogi lleoliadau i gyflawni eu dyletswyddau o dan y fframwaith statudol ar gyfer gwreiddio ymagwedd ysgol gyfan at les emosiynol a meddyliol.
- Amgylchedd Bydd lleoliadau yn hyrwyddo amgylchedd diogel, ysgogol sy'n adlewyrchu pwysigrwydd y bobl sydd ynddo, gyda phwyslais ar ofalu am yr amgylchedd o fewn a thu allan i'r lleoliad.
- Diogelwch Bydd lleoliadau yn adlewyrchu ymagwedd ragweithiol at bob agwedd ar ddiogelwch gan gynnwys gwaith ar bob sylwedd. Dylid cydnabod y gallai defnydd rhieni a staff o alcohol a sylweddau anghyfreithlon effeithio ar ddiogelwch y plant yn y lleoliad. Mae ysmygu hefyd wedi'i gynnwys yn yr adran hon ond dylid ei ystyried fel mater iechyd ac nid mater diogelwch yn unig. Mae rhai agweddau ar ddiogelwch yn statudol er enghraifft diogelu, iechyd a diogelwch ac er y cyfeirir at y rhain bydd angen eu hystyried ar wahân yn fanylach. Mae imiwneiddio hefyd yn cael ei drafod yma fel mater diogelwch. Mae cadw cofnodion o imiwneiddio yn arfer da sy'n ddefnyddiol os bydd achos.
- Hylendid Trwy'r agwedd hon bydd lleoliadau yn myfyrio ar hylendid da, gan ei fod yn hollbwysig i leoliadau blynyddoedd cynnar. Mae ymagwedd lleoliad cyfan yn hanfodol, gydag arweinyddiaeth gref, i leihau neu atal clefydau trosglwyddadwy a'u lledaeniad ac i hyrwyddo arferion atal a rheoli heintiau da ar gyfer staff, plant a'u teuluoedd.
- Iechyd a Lles yn y Gweithle Hyrwyddo gweithle gydag ymrwymiad i iechyd a lles yr holl staff. Mae gwaith da yn bwysig ar gyfer iechyd a lles corfforol a meddyliol. Bydd gan gyflogwyr sy'n mabwysiadu arferion gwaith da weithlu hapus, iach a chynhyrchiol, gyda lefelau absenoldeb is
Mae sefydliadau gofal plant yn casglu tystiolaeth i ddangos eu bod yn bodloni'r meini prawf ym mhob un o'r meysydd uchod. Darperir cefnogaeth ac anogaeth trwy ddigwyddiadau hyfforddi, cylchlythyrau, adnoddau ac ymweliadau gan aelod o Dîm Cynllun Cyn-ysgol Iach a Chynaliadwy Hywel Dda.
Mae gwaith partneriaeth yn allweddol i lwyddiant ac mae llawer o wahanol sefydliadau ac unigolion yn cymryd rhan. Mae gan ymarferwyr blynyddoedd cynnar y potensial i wneud cyfraniad enfawr i iechyd a lles plant yn eu gofal, ac mae Cynllun Cyn-ysgol Iach a Chynaliadwy Hywel Dda yn gwneud y gorau o’u sgiliau a’u profiad.
Er mwyn creu cymdeithas hapus ac iach, mae angen i ni fagu ein plant mewn ffordd hapus ac iach.
I gael rhagor o wybodaeth am Gynlluniau Ysgolion a Cyn-ysgolion Iach yng Nghymru, ewch i Cynlluniau Ysgolion Iach - Rhwydwaith Cymru (agor mewn dolen newydd).